هیدرولوژی و ژئومورفولوژی ایران

(مطالعه موردی:حوزه آبخیزروستایی ده بالا،یزد)

اسماعیل عبدالله وند[1] ، محمدتقی دستورانی[2]، علی طالبی²

چکیده

زمان تمرکز زمان لازم برای مشارکت همزمان تمامی بخش های حوزه آبخیز در دبی خروجی است. استفاده از نرم افزار های جغرافیایی در برداشت پارامترهای فیزیکی روند مطالعات هیدرولوژیکی را تاحدودی مکانیزه کرده است. اما ارزیابی این روش های نرم افزاری را نیز نباید از نظردورداشت. هدف از مطالعه حاضر ارزیابی تاثیر روند استخراج اتوماتیک پارامترهای فیزیکی آبراهه ها بر دقت نتایج روابط تجربی زمان تمرکز جریان های سطحی است. بدین منظور با استخراج پارامتر شیب بصورت خودکار در محیط نرم افزار ArcGIS زمان های تمرکز و پیمایش 3 رابطه تجربی کرپیچ، برانسبی- ویلیامز و کارتر در دو شرط 500 و 1000 سلولی با نتایج این روابط در برداشت صحرایی از 21 مقطع در بخشی از حوزه آبخیز ده بالا مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که برآوردهای روش اتوماتیک با خطای قابل توجهی همراه است. همچنین رابطه های تجربی انتخابی بسته به ساختار و میزان حساسیت پارامتری رفتار متفاوتی نشان داده اند. بررسی میزان خطاها با استفاده از شاخص های آماری ضریب همبستگی(R²)، ریشه میانگین مربع خطاها و میانگین درصد خطای مطلق (APE) نشان داد که به ازای 26 الی 54% خطای برآورد شیب در روش خودکار روش کرپیچ در هردو شرط اعمال شده نتیجه بهتری ارائه کرده است. در برآورد زمان تمرکز نیز نتایج بیانگر دقت بهتر روابط برانسبی-ویلیامز و کرپیچ نسبت به روش کارتر است.

واژه های کلیدی: روش خودکار، زمان تمرکز، زمان پیمایش، کرپیچ، برانسبی- ویلیامز،آنالیز حساسیت، ArcGIS

[1] - دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد.آدرس: یزد صفائیه دانشگاه یزد.

[2] - عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد.

۱-V Ratna Reddy:از موسسه منابع طبیعی ومحیط زیست هند

۲- Wolfang Kinzelbach: زوریخ سوئیس

۳- Martin Beniston: دانشگاه ژنو سوئیس

۴-Aris Georgakakos: از موسسه فنی جورجیا، آمریکا

۵-Rafael Bras: از دانشگاه کالیفرنیا

۶-Ronald Amundson:دانشگاه کالیفرنیا

۷-David Meko: دانشگاه آریزونا

۸-Marco Borga:دانشگاه پادووا، ایتالیا

جزئیات مربوط به مقالات ارائه شده توسط سخنرانان در سایت اصلی این کنفرانس (دربخش پیوندها ی این وبلاگ) آمده است.

موضوعات کنفرانس:

۱- هیدرولوژی و تغییر اقلیم

۲- هیدرولوژی، شیمی زیستی- ژئوشیمی، مدیریت محیط زیست

۳-هیدرولوژی، بهداشت، سلامت و بهبود شرایط اجتماعی-اقتصادی

۴- هیدرولوژی، گذشته ها و چالش های فراراه

۵- هیدرولوژی، گذشته، حال و توسعه های  آتی

مقالات این کنفرانس در مجلات معروف هیدرولوژی مانند مجله هیدرولوژی و سایت مقالات الکترونیک الس ویر ارائه خواهد شد.

نرم افزارGoogle earth یکی از نرم افزارهای کاربردی منابع طبیعی و کشاورزی است که در حیطه اطلاعات جغرافیایی به کاربران کمک می کند تا تصاویر نسبتا دقیقی از مناطق مطالعاتی تهیه کنند. اخیرا دانلود این نرم افزار از سایت گوگل از کاربران ایرانی سلب شده و لذا در جهت رفع این مشکل برامدیم باشد که میهن خویش را کنیم آباد. این نرم افزار را می توانید از بخش پیوندها دانلود نمایید. هر گونه مشکلی را با ما در میان بگذارید.

عنوان:

ارزیابی تاثیر شکل مقطع  کانال در زمان پیمایش و ذخیره سطحی حوزه آبخیز

(مطالعه کانال ذوزنقه ای عریض با شیب کناره های مساوی)

نگارندگان:

اسماعیل عبدالله وند[1] ، تامی اس. دبلیو وانگ[2]، محمدتقی دستورانی[3]، علی طالبی³

چکیده

زمان پیمایش و ذخیره سطحی دو پارامتر بسیار اساسی در مطالعات هیدرولوژیکی حوزه های آبخیز هستند که تاثیر بسیار مهمی در جریانهای خروجی این حوزه ها دارند. ازآنجا که شکل مقطع کانال یکی از فاکتورهای موثر بر این دو پارامتر محسوب می شود، بنابراین مدیریت این عامل می تواند بعنوان راهی موثر جهت کاهش حجم رواناب خروجی و تخفیف دبی اوج هیدروگراف سیل در حوزه های آبخیز باشد. در مطالعه حاضر با حل عددی رابطه وانگ(2003) برمبنای نظریه موج سینماتیک، تاثیر شکل مقطع ذوزنقه ای عریض با شیب کناره های مساوی بر زمان پیمایش و ذخیره سطحی کانال مورد بررسی قرار گرفت. با انتخاب یک مقطع مربعی شکل بعنوان مبنای مقایسه، نسبت زمانهای پیمایش و ذخیره سطحی مقاطع 1) ذوزنقه ای عریض با شیب کناره های مساوی 2) مستطیلی عمیق 3) مستطیلی عریض به این مقطع محاسبه و مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که مقطع مستطیلی عمیق دارای زمان پیمایش و ذخیره سطحی بیشتری می باشد و لذا کمترین خروجی رواناب را ایجاد خواهد نمود. مقطع ذوزنقه ای عمیق با شیب کناره های مساوی از این نظر در رده بعدی قرار می گیرد. بنابراین پیشنهاد می شود این مسئله در مدیریت حوزه های آبخیز و طراحی کانال ها مورد توجه قرار گیرد.

واژه های کلیدی: زمان پیمایش، ذخیره سطحی، مقطع ذوزنقه ای عریض، حوزه آبخیز، طراحی کانال

سال:۲۰۰۹

    نگارندگان: اسماعیل عبدالله وند، محمدتقی دستورانی، علی طالبی

سال۱۳۸۸

چکیده

        زمان تمرکز، زمان لازم برای مشارکت همزمان تمامی بخش های یک حوزه آبخیز در رواناب خروجی از مقطع سنجش دبی است. با توجه به اهمیت این پارامتر زمانی در برآورد دبی های طرح و نيز پراکندگی روابط تجربی موجود، در مطالعه حاضر سعی بر آنست تا برخی از مهمترین روابط ارائه شده در جهان تاکنون، مورد بررسی قرار گیرد. بدین ترتیب در اين تحقيق ضمن ارائه 33 رابطه مهم تجربي، تحلیلی هم در مورد محل کاربرد، فرضیات اولیه، پارامترهای اساسی ومعایب و محاسن هریک صورت پذیرفته است. بررسی منابع نشان می دهد که از میان روابط موجود، روابطی که شدت بارش را در نظر نمی گیرند، تنها درگستره محدودی از شدت بارش کاربرد دارند. در انتخاب مناسبترین رابطه در مطالعات هیدرولوژیکی حوزه های آبخیز، لحاظ نمودن شرایط کاربرد، فرضیات اولیه و هدف کاربرحائز اهمیت هستند. ضمن اینکه در این میان روابط با مبنای فیزیکی به شرط در دسترس بودن پارامترها، ارجحیت دارند.

واژه های کلیدی: زمان تمرکز، زمان پیمایش جریان، حوزه آبخیز، روابط تجربی